Mijn 'dwangstoornis'
Je kent vast wel het spreekwoord: van een mug een olifant maken. Wat betekent dat je je druk maakt om niks. Van alle kleine problemen maak je een groot probleem. Dat is ook bij dwang zo, maar dan net even anders. Het gaat namelijk niet om een probleem groter maken, want je maakt het probleem niet zelf, dus je kan beter zeggen: een mug als een olifant beleven.
Mensen met dwang beleven iets kleins als iets groots. Iets waar je niet omheen kan, waar je je niet overheen kan zetten. Ze weten dat het (in hun hoofd) klein is, maar het gevoel is heel groot. Soms voelt het alsof je leven er vanaf hangt.
Mijn brein: "Laten we onnodig moeilijk doen."
Belangrijk om vooraf te weten: elke diagnose is bij iedereen anders. Iedereen heeft verschillende kenmerken die zich op verschillende manieren kunnen uiten.
Dit is mijn verhaal.
Dwangmatig tot nader onderzoek
Zo eerlijk als ik altijd ben, zal ik maar meteen met de deur in huis te vallen: ik heb niet de échte diagnose dwangstoornis. Verassing!
Uit het diagnostisch onderzoek in 2023 kwam o.a. de persoonlijkheidsstoornis Borderline (BPS). Maar daarnaast voldeed ik óók aan de kenmerken van een dwangstoornis. Veel symptomen overlappen elkaar, want zowel een eetstoornis, BPS en een dwangstoornis hebben veel dezelfde klachten. Wáár een klacht of symptoom dan precies vandaan komt, is niet altijd duidelijk. Hoeft ook niet, zolang er (even kort door de bocht) maar iets aan gedaan kan worden, als je er last van hebt.
Omdat de BPS-kenmerken toch het meeste op de voorgrond stonden zijn we toen niet dieper op de dwangklachten ingegaan. Maar omdat ze wél heel duidelijk aanwezig waren, kreeg ik de diagnose: borderline persoonlijkheidsstoornis met dwangmatige trekken. Maar zeg nou eerlijk, dat bekt toch totaal niet lekker? Als ik dus over mijn 'dwangklachten' vertel, heb ik het dus gewoon over 'mijn dwangstoornis'. Om het maar niet te ingewikkeld te maken.
Of het écht een dwangstoornis op zich is of inderdaad vanuit de BPS of ADHD komt, weet ik dus niet. Maar het werd toen ook zeker niet uitgesloten om het in een later stadium nog verder uit te zoeken. Nu, een paar behoorlijk dwangmatige jaren verder, wil ik het toch wel graag uit laten zoeken. Ik wil graag begrijpen waar mijn klachten vandaan komen en hoe ik het moet plaatsen. Maar ik weet ook dat dat nu niet het moment daarvoor is.
Even in het kort (ben ik goed in): dwang voor Dummies
Ik ga je niet vermoeien met de wetenschappelijke of psychologische aspecten rondom dwang. (Google is your best friend!) Maar het is wel handig (en interessant, vind ik) om vooraf even wat dingen te weten. Dus hier een korte handleiding.
Als je aan een dwangstoornis of iemand met dwangklachten denkt, denk je waarschijnlijk gelijk aan iemand die alle potloden op kleur sorteert, de boeken op alfabetische volgorde zet, alles wat op tafel ligt keurig recht legt of alles wat maar te rangschikken is, rangschikt (stereotype, you know).
Of je ziet iemand voor je die 10 keer het lichtknopje aan en uit moet doen van zichzelf, uit angst dat er anders iets ergs gebeurd. Of iemand die 5 keer de deurklink aan moet raken voordat hij de deur open mag doen, omdat hij anders bang is dat hij een ongeluk krijgt. Alles honderd keer moeten controleren of de stoeptegels moeten tellen, uit angst dat een geliefde te verliezen. Dit zijn o.a. allemaal vormen van dwang en kunnen in meer of mindere maten voorkomen.
Dit waren voorbeelden van dwanghandelingen, zichtbaar aan de buitenkant. Maar je hebt ook dwang wat niet zichtbaar is en zich afspeelt in iemands hoofd. Dwanggedachten. Steeds terugkerende, opdringende gedachten of twijfels die niet te negeren zijn. Bijvoorbeeld smetvrees (de angst om besmet te worden). Of extreme twijfels of je iets wel goed hebt gedaan. Zoals het gas uitdoen of dat je iemand perongeluk hebt aangereden.
"Als ik dus over mijn 'dwangklachten' vertel, heb ik het dus gewoon over 'mijn dwangstoornis.'"
Dwangen vanuit angst
Als je informatie zoekt over dwang kom je voornamelijk info tegen dat gaat over angst. Vaak gaat het dan over dwang dat voortkomt vanuit onrealistische angsten. Bijvoorbeeld: je bent bang dat je vriend dood gaat als je niet 3 keer hebt gecheckt of je de vuilnisbak wel aan de weg hebt gezet.
Ik heb me (nog) niet verder verdiept in deze soort dwang en de (onrealistische) angsten, omdat dit niet op mij van toepassing is. Mijn dwang komt niet vanuit angst. Maar interessant vind ik het wel!
Dwangen vanuit een bepaald gevoel
Je hebt ook dwang die niet voortkomt uit angst. Het kan ook voortkomen uit een 'het voelt niet goed' of een 'onvolledig' gevoel. Je voelt dan een drang om iets (een dwanghandeling, wat zowel zichtbaar als in iemands hoofd kan zijn) steeds opnieuw of perfect te doen tot dat het wél goed voelt. Dit heet het 'just-right'- gevoel. Of wanneer het dus 'niet goed' voelt: 'not-just-right'. Best logisch, toch? Later meer over dit rare gevoel.
Niet goed genoeg is helemaal opnieuw beginnen.
Veel mensen met een dwangstoornis voelen zich onrustig wanneer iets niet helemaal klopt of perfect is. Ze zijn pas rustig als het 'goed voelt' (just-right), als alles geordend is of alles klopt. Probeer dit maar eens te bereiken... Behoorlijk onmogelijk. Er kan dus steeds opnieuw onrust ontstaan over die behoefte aan volledigheid.
Dit is bij mij het geval
Bij mij staat die drang op de voorgrond. Ik MOET het doen, anders voelt het niet goed. Overbodige onrust is het, al klinkt dat nog redelijk. Soms is het echt voortdurende, onverdraagbare onrust, wat zich maar blijft herhalen. En om die intense onrust te stoppen MOET ik het NU doen. Anders blijf ik er in hangen en blijft het 'knagen', en voordat ik het weet vreet het me helemaal op.
Zoals ik het hierboven beschrijf klinkt het waarschijnlijk behoorlijk weird allemaal. De spanning en onrust bij deze niet-angstige dwang, is ook moeilijk te verwoorden. De meeste mensen kennen het gevoel wel in lichte mate. Het gevoel dat je kunt hebben als een schilderij scheef hangt bijvoorbeeld. Daar word je helemaal kriebelig van en je handen jeuken om het recht te hangen. Dit gevoel is vergelijkbaar, alleen is het bij iemand met dwang veel sterker.
Aan de hand van voorbeelden die ik later zal geven zal het allemaal beter te begrijpen zijn.
Het 'just-right'- gevoel voor beginners:
"Het voelt niet goed zo." → Voert dwanghandeling uit totdat het wél goed voelt.
Belangrijk punt bij het 'just-right'- gevoel is dat je niet per se bang hoeft te zijn dat er iets gebeurd. De dwang kan vooral ontstaan vanuit het gevoel: "Dit klopt nog niet."
De bron van mijn chaos
Ik heb vaak geprobeerd om uit te leggen waarom sommige dingen voor mij zoveel moeilijker kunnen zijn dan ze voor anderen lijken. Waarom ik soms zo blijf twijfelen, zoveel moeite heb met keuzes maken, vaak dingen moet nachecken of maar blijf overdenken. Terwijl ik vanbinnen weet dat het eigenlijk nergens op slaat. Ik weet inmiddels dat er niet één aanwijsbare oorzaak is, maar dat er meerdere factoren zijn die meespelen op dit dwangmatige denken en/of dwangmatig gedrag. Bij mij is het o.a. mijn gevoelige karakter; enorme behoefte aan controle en perfectionistische instelling. En ook stress en heftige gebeurtenissen zijn enorme triggers.
About mijn dwang, drang en drama dingen
Goed, ik wil je iets vertellen over mijn dwang. Of eigenlijk heel veel. Eigenlijk wil ik alles vertellen. Niet omdat ik zo enorm graag over mezelf praat of omdat ik per se wil dat jij alles van mij weet. Maar omdat het anders niet compleet voelt. Niet volledig. Not-just-right.
Tot nu toe heb ik me (ook met hulp) vooral verdiept in hoe de dwang zich bij mij uit, en in hoeverre ik er last van heb in het dagelijks leven. Ik weet inmiddels dat ik vooral last heb van dwanggedachten (obsessies), gevolgd door de drang om hetgeen wat 'niet goed voelt' en intense onrust geeft, te fixen. En dus de dwanghandeling (de compulsie) uit te voeren. Maar ook dwanggedachten op zichzelf, die niet per se altijd leiden tot een dwanghandeling. Zoals twijfelen, overdenken, extreme perfectionisme of de angst om fouten te maken.
Mijn dwang uit zich dus bijvoorbeeld niet in het op volgorde leggen, rangschikken of alles tellen. En ook 'dwang' ik niet vanuit een onrealistische angst. Ik ben niet bang dat de wereld ontploft als ik niet 10 keer in mijn handen hebt geklapt, of zoiets. Of dat mijn moeder doodgaat, als ik mijn veters niet perfect heb gestrikt.
"Vanbinnen weet ik dat het nergens op slaat."
Nu we toch eerlijk zijn, voel ik me gedwongen om even iets op te biechten
Ik wil zó graag duidelijk zijn in alles wat ik schrijf. En niet eens omdat ik voor jou als lezer alles perfect wil doen, maar omdat het voor mijzelf anders niet 'goed' voelt. Het maakt me onrustig. Een onrust die ik probeer op te lossen door dwangmatig de streven naar perfectie, volledigheid en duidelijkheid.
Ik ga behoorlijk slecht op het letterlijk informatie overnemen van andere bronnen zoals Google. Daar ga ik echt van steigeren en dat is voor mij dus heel erg not-just-right. Dat had ik vroeger bij spreekbeurten al. Alles duurt daarom vaak wel langer. Want ik MOET alles vertellen en daarvoor MOET ik alles weten. Want het MOET van mijzelf én 'goed genoeg' zijn. Dus ik MOET alles uitzoeken en begrijpen om alles te kunnen vertellen. Én ik MOET het allemaal zo duidelijk mogelijk omschrijven.
Dat lukt natuurlijk niet en gaat ook nooit lukken. En ik wéét dat niemand me dit kwalijk zal nemen, maar het voelt voor mezelf 'niet goed'.
Kleine dingen, veel gedoe
En dan nu over naar mijn persoonlijke chaos, omdat ik het wél helemaal volledig moet maken natuurlijk. Een paar voorbeelden van mijn dwang, waar ik het meeste last van heb. Maar wat ik ook heel erg beschamend vind...
In ga nog veel meer blogs schrijven met o.a. (persoonlijke) voorbeelden. Of ik me daartoe gedwongen voel? Nee hoor, ik vertel gewoon graag álles, just-right!
Maar eerst nog even, zoals ik al eerder heb benoemd; het kan heel goed zijn dat je dingen herkent, iedereen heeft wel in meer of mindere maten iets van dwang. Dit wil niet zeggen dat je ook meteen een dwangstoornis hebt. Ook iemand met ADHD zal misschien veel herkennen, omdat sommige klachten bij beide voor kunnen komen (ondanks dat het 2 diagnoses op zich zijn). Ik heb ook (nog) geen échte diagnose, maar dat neemt niet weg dat de dwangklachten er niet zijn, en dat ze mij en mijn leven dusdanig beïnvloeden ik soms helemaal hartstikke stapelgek word.
Dwangmatig perfectionistisch en schrijfdwang
Ik heb het schrijven van deze blog veel langer uitgesteld dan dat ik eigenlijk wilde. En weet je waarom? Omdat ik schrijfdwang heb én ik ben dwangmatig perfectionistisch. Ik moet alles opschrijven wat ik in mijn hoofd heb, waardoor het zóveel is dat ik het overzicht soms kwijtraak, terwijl ik wél alles belangrijk vind. Ook ben ik bang dat het niet wordt zoals ik het in mijn hoofd heb. En dus blijf ik het maar uitstellen en begin ik er maar niet aan.
Gedwongen om te schrijven
Als er iets in mijn hoofd op komt wat ik niet wil vergeten MOET ik het meteen opschrijven of in mijn notities op mijn telefoon zetten. Je zou zeggen: dat is toch normaal? Ja, is het ook, maar het is niet normaal als het je blijft achtervolgen en je helemaal gek wordt wanneer je het niet doet. Als ik het niet doe word ik heel onrustig, gespannen en kan ik eigenlijk niets anders meer doen vóórdat ik het 'uit mijn hoofd geschreven' heb. Anders blijft de onbedwingbare onrust.
Een therapeut vroeg me ooit eens: "Wat gebeurd er als je het niet opschrijft?" Ja uuuh, nou in principe niets... Alleen het gevoel kan ik niet handelen. "Wat is het ergste dat kan gebeuren?" Dat ik vergeet wat ik niet wilde vergeten. En dan baal ik, want ik wilde het niet voor niets opschrijven.
Ik kreeg het advies om een keer NIET toe te geven aan de dwang. Om het gevoel uit te zitten en proberen te verdragen. Ik neem het me ook echt regelmatig voor om niet alles wat ik denk op te schrijven. Dat voornemen duurt meestal nog geen paar uur, want als snel komt er dan weer iets langs wat ik écht niet voorbij kan laten gaan. Iets dat té belangrijk is om niet op te schrijven.
Mijn heilige notitieboekje
Had jij één notitieboekje? Schattig. Ik heb er de afgelopen jaren ontelbaar veel gehad en ik had er ook áltijd een bij me. Op de meest onhandige momenten of plekken MOEST ik opschrijven wat er in mijn hoofd zat. (Als het écht niet op dat moment kon zette ik het in mijn telefoonnotities, om het later over te schrijven.) Een gedachten of gevoel, iets wat ik moest kopen of een aanvulling op mijn to-do lijst. Als ik het opschreef kon ik het loslaten en voelde het alsof ik weer adem kon halen. Ik heb boekjes volgeschreven over mijn gevoel, omdat ik er érgens mee naartoe moest en het zich anders op bleef stapelen in mijn hoofd.
Om het nog mooier te maken; in sommige periodes bleef het niet alleen bij het opschrijven. Ik had ook altijd een etui bij me met markers en fineliners, omdat ik er wel een heel kunstwerk van MOEST maken natuurlijk. Anders voelde het niet volledig en af. En ook wanneer ik vond dat ik niet mooi geschreven had of ik had een fout gemaakt: OPNIEUW!
Ook hield ik de hele dag door een positiviteits lijstje bij. Álles wat positief of leuk was gedurende die dag, hoe klein ook, schreef ik meteen op; dat de lucht blauw was, dat mijn cappuccino goed gelukt was, dat die ene collega iets aardigs tegen me zei of dat iemand me voor liet gaan bij de kassa.
Maar hoe lang de lijst met geluksmomentjes ook was en hoe fijn ik het ook vond om te schrijven, het was wél dwangmatig. Het was wel iets wat ik MOEST doen, anders kreeg ik geen rust.
"Als ik het niet doe word ik heel onrustig, gespannen en kan ik eigenlijk niets anders meer doen vóórdat ik het 'uit mijn hoofd geschreven' heb. Anders blijft de onbedwingbare onrust."
Dwangmatig doorgedraaid in de supermarkt
Er zijn periodes geweest dat ik heel veel last had van koopdrang. Vooral aanbiedingen. Ik MOEST met mijn boodschappenlijstje 4 supermarkten af om daar die bepaalde aanbieding te kopen. En ook dit is redelijk normaal. (Althans, 4 is voor de gemiddelde mens misschien wat veel). Heel veel mensen doen hun boodschappen aan de hand van de aanbiedingen. Maar bij mij ging het echt om een paar centen verschil. Als iets bij de ene supermarkt op dat moment 0,5 cent goedkoper was, MOEST ik het daar gaan halen. Ook al moest ik me in tienduizend bochten wringen, ergerde ik me dood aan mezelf en kostte het met allejezus veel tijd. Want, het kan nog veel gekker; ik deed alles lopend. (Want extreme bewegingsdrang. Top combinatie). Ik was dus eigenlijk grotendeels van de dag onderweg. Want 4 supermarkten lopend af en ook nog eens behoorlijk wat tijd kwijt zijn in de winkel zelf… Ik had geen tijd meer voor andere dingen.
"Ik kon er niet niet aan toegeven, dat gevoel kon ik niet verdragen."
Tijd is geld? Nee, tijd is calorieen
Omdat we het nu toch hebben over veel tijd kwijt zijn aan boodschappen doen; niet alleen voor de acties moest ik alle supermarkten af, maar ook voor mijn bepaalde standaard producten MOEST ik iedere supermarkt vanbinnen bekijken. De magere kwark van de AH bevatte per 100 gram wel 10 calorieën minder dan die van de Jumbo... Dus NOWAY dat ik de kwark bij de Jumbo ging halen! De zak rucola van de Jumbo had 21 calorieën per 100 gram en die van de Lidl maar 15. Dus ik naar de Lidl! Dit zal natuurlijk ook vanuit de eetstoornis komen, maar waar het ook vandaan kwam; ik dwong me het leplazerus.
Ik HAAT afprijzingen
Ken je die afprijzingsbakken of die 35% kortingsstickers wanneer een product op datum van die dag is? ELLENDE! Ik werd gedwongen om alles wat ook maar enigszins bruikbaar was, te kopen. Zo ben ik een keer (oké, misschien een paar keer…), en dit is écht beschamend, met 2 boodschappentassen vol aan zakken wokgroente met een 1 euro sticker erop, naar huis gelopen. Om bij thuiskomst te denken: wat moet ik hier in godsnaam allemaal mee? Alsof ik dit ooit allemaal ga opeten binnen 2 dagen. Ze waren al op datum, dus na 2 dagen waren ze al helemaal kliko-waardig natuurlijk. Maar op het moment bij die afprijzingsbak, leek het een briljant idee, want anders werd het weggegooid. En dat kon ik al helemaal niet over mijn anti-voedselverspilling-hart verkrijgen. Om het waarschijnlijk later als nog thuis weg te moeten gooien… Maar daar dacht ik op dat moment niet aan. Dwang is hardnekkig.
Ook dit vind ik echt beschamend. Maar tóch ga ik het vertellen, omdat het wel dwangmatigheden zijn die ervoor hebben gezorgd dat ik op een gegeven moment niet meer zelf boodschappen wilde, durfde en kon doen. Dit was namelijk dwang wat behoorlijk zichtbaar was aan de buitenkant. Het nam me helemaal over en zorgde ervoor dat ik een paar keer flink overstuur ben geraakt in de supermarkt.
Komkommers voor het leven
Ik MOEST alles afwegen. Want ik MOEST het beste en zwaarste product hebben voor de laagste prijs. 'Gelukkig' hoefde het alleen maar bij verse groente en fruit. Dus de logische tip die ik kreeg: koop gewoon een voorgesneden zak groente. Goed advies, maar noway! Dat is per kilo zoveel duurder… Ik at en eet nog steeds hele komkommers weg, dus mijn relatie met die dingen is inmiddels behoorlijk aangetast. Ik heb vaak genoeg met een mand vol, zorgvuldig uitgezochte komkommers bij zo'n weegschaal gestaan, om ze een voor een te wegen, want ik MOEST wel de grootste hebben natuurlijk… Logisch toch? Om vervolgens de top 8 zwaarste komkommers in mijn mand te gooien, nadat ik ze nog een extra keer had gecontroleerd en vergeleken. Moet je nagaan; ik schaamde me al dood en dan moest ik natuurlijk ook nog het het gewicht van iedere komkommer onthouden, want anders MOEST ik opnieuw beginnen. Ik hoor je denken: dan weeg je die komkommers toch gewoon niet? Pak er gewoon een en klaar. Maar nee, onmogelijk… Het niet doen was geen optie.
SLA me alsjeblieft dood
Kroppen sla waren me ook heilig. Dus wanneer ik alle kroppen vergeleken had en vast had gehouden, om de 5 zwaarste vervolgens óók nog over de weegschaal heen te laten gaan, om zeker te weten dat dit écht de zwaarste waren, kon ik verder met mijn leven. Me gedurende mijn hele supermarkttrip afvragende of ik wel écht 5 kroppen sla nodig had. 4 was ook oké. Dus liep ik halverwege mijn boodschappen ronde, (nog steeds vol in twijfel, want het waren wel écht goede kroppen sla en anders voelde het als een intens gemiste kan) weer terug, om er met pijn in mijn hart eentje achter te laten. Niet moeilijk, gewoon specifiek…
"Het niet doen was geen optie."
Ik heb een dwangmatig meesterbrein
Kijk, dan zijn die afprijzingen verschrikkelijk en al die groenten moeten afwegen dikke onzin, maar mijn rekenskills heb ik inmiddels wel goed onder de knie. Want naast dwangmatig alle kotingsstickers moeten kopen en alles stuk voor stuk moeten afwegen, ben ik (vaak) ook constant aan het rekenen. Dwanggedachten dus. Ik MOET alle prijzen, gewichten, inhoud, verhoudingen en kortingen berekenen, zodat ik weet wát en wáár iets het goedkoopste is. Sta ik bijvoorbeeld in de Jumbo waar de tandpasta 1+1 gratis is, maar staat er ook een voordeelverpakking met een afprijzingssticker erop of een ander merk met weer een andere actie, MOET ik weten waar ik het minste voor betaal. En dan is toch nog wel behapbaar, ik denk dat veel mensen dat wel doen. Maar ik ga ook gerust heel Google afspeuren waar de tandpasta nog meer verkrijgbaar is, waar er nog meer lopende acties zijn en of een voordeelverpaking of basic huismerk toch niet als nog het voordeligst is.
Om uiteindelijk géén tandpasta te kopen, wat ik had het eigenlijk helemaal niet nodig...
Huilend tussen de zakken groenten
Een confronterend moment weet ik nog heel goed; ik was samen met mijn moeder in de AH en ik stond voor het vak met zakken groenten alle prijzen per kilo en de inhoud te vergelijken en berekenen. Ik MOEST de meeste inhoud hebben voor het minste geld. Het was ook écht ingewikkeld, omdat er veel acties waren, voordeelzakken én 35% kortingsstickers. Een ander zou gewoon een zak pakken, denken: yo, chill, korting, en weer vrolijk verder winkelen. Maar ik stond daar inmiddels 20 minuten en ik was er nóg niet uit met welke zakken ik nou het goedkoopste uit zou zijn. Mijn moeder, inmiddels al 4 gangpaden verderop, kwam me zoeken en vroeg waarom ik nog steeds daar stond. Nou, ik begon me toch een partij te huilen, midden in het gangpad van de AH… Ik probeerde het uit te leggen, maar terwijl ik dat deed hoorde ik mezelf echt onzin uitkramen. Ik wist dat dit echt belachelijk was en ik schaamde me dood, maar ik kon het niet niet doen. Het zou me blijven achtervolgen. Dit was voor mijn moeder de eerste keer dat ze mijn 'boodschappen struggle' live meemaakte, ze knuffelde me en zei alleen: "Dit gaat echt niet goed, he meisje..."
Samen op boodschappensafari? Ja, gezellig
Als je echt graag eens mee wilt maken hoe dwang in de praktijk gaat, zou je eigenlijk voor de grap eens een keer met mij mee boodschappen moeten doen. Aan de buitenkant ziet er normaal uit en doe ik gewoon boodschappen, net als iedereen. Maar in mijn hoofd gaat het helemaal tekeer en duurt het ongeveer drie uur voordat ik (zwaar overprikkeld en soms bloedchagrijnig) de winkel uit 'mag'. Iedereen die dit van mij weet heeft vaak genoeg aangeboden om samen boodschappen te doen. Dit zou natuurlijk helpend moeten zijn, maar de dwang vind altijd zijn uitwegen wel weer. Want dat ga ik als nog, zo onopvallend mogelijk, berekeningen maken, ik koop expres geen producten die ik af zou moeten wegen en voor de rest probeer ik zo snel mogelijk en met mijn ogen op de vloer gericht, te pakken wat ik nodig heb. Zodat ik ook geen acties of afprijzingen o.i.d. zie.
Dus ook samen met iemand loop ik alsnog hartstikke dwangmatig door de supermarkt, alleen probeer ik het zo min mogelijk te laten merken. Terwijl ik tegen mezelf blijf zeggen: rustig maar, het is maar een supermarkt.
Dwangmatig oververantwoordelijk
Dat gedoe met dat ik elke keer al die afgeprijsde producten moest kopen, omdat het anders werd weggegooid, past hier ook goed bij. Vraag me niet waarom, maar ik voelde altijd een soort van gekke verantwoordelijkheid voor voedselverspilling. Het voelde alsof het mijn schuld was als ik het niet 'redde' en dus niet kocht.
Noem het té verantwoordelijk
Ik heb iets met afspraken… Of eigenlijk met alles waarbij mensen samenkomen. Een één-op-één afspraak, een verjaardag, een vergadering of een of andere club, het maakt niet uit. Als ik ergens verwacht word, dan ben ik er. Op tijd. Als ík niet kan komen, geef ik dat zo snel mogelijk door. Ben ik later, laat ik het weten. Als ík iemand laat wachten, dan voel ik me daar intens schuldig over. Ik ben zó gewend om mezelf (soms dus té) verantwoordelijk te voelen voor alles. Voor mijn afspraken en voor het feit dat ik niemand wil teleurstellen. Als ik heb gezegd dat ik er zou zijn, dan zorg ik dat ik er ben. Daar voel ik me verantwoordelijk voor. Maar misschien leg ik de lat onbewust voor mezelf, maar dus ook voor de ander te hoog. Want ik hecht veel waarde aan afspraken nakomen, en ik vind het moeilijk als dingen niet gaan zoals ze hadden moeten gaan. Maar blijkbaar werkt dat niet bij iedereen zo. En daar krijg ik soms ERROR van.
En anders verdwijn je gewoon even helemaal joh
Waar ik al helemáál allergisch voor ben zijn mensen die ineens toch niet komen, terwijl er wél verwacht werd dat ze er zouden zijn. En dan óók nog niet eens even laten weten dát ze niet komen… Dan gaat mijn interne alarmsysteem meteen af: waar ben je? Waarom laat je niks horen? Hoe moeilijk is het om even een berichtje te sturen? En al helemaal: hoe kan je zo zijn? Dat snap ik echt niet. En daar kan ik uren mee blijven rondlopen.
Ook bij mensen die last-minute afmelden (zonder echte goede reden), op het moment dat ze verwacht werden. Als ik op het moment zelf hoor dat iemand er niet is en ik ook (nog) niet weet waarom, ERROR 2.0.
Mijn brein blijft erin hangen
Over het algemeen heeft iedereen dat wel, want dat ís natuurlijk ook niet netjes, dat is iedereen denk ik wel met me eens. Maar bij mij mist die snelle schakelaar in mijn hoofd. Het gaat niet alleen om het feit dat iemand er niet is. Het is alsof mijn hoofd er geen plek voor kan vinden. Niet eens omdat ik die persoon per se nodig heb of omdat ik diegene anders zo erg mis. Maar omdat ik het gedrag gewoon niet begrijp. Mijn hoofd blijft zoeken naar een verklaring. Naar logica. Naar een reden waarom iemand zich niet aan een afspraak houdt en het vervolgens blijkbaar ook niet nodig vindt om dat even te laten weten.
En misschien klinkt het allemaal overdreven. Voor iemand anders is het misschien gewoon: "Tja, diegene is niet gekomen. Jammer dan." En door. Ik weet dat ik daar misschien veel te lang over nadenk. Ik weet ook dat andere mensen anders zijn. Dat niet iedereen alles zo zwaar voelt als ik. Ik kan mezelf vertellen dat ik het moet loslaten. Dat ik niet alles hoef te begrijpen. Dat het gedrag van een ander niet mijn verantwoordelijkheid is. Dus ik ga ook gewoon door met de rest van mijn dag, terwijl mijn brein ondertussen erin blijft hangen: maar waarom deed diegene dat nou?
En dan probeer ik het wéér te verklaren: misschien was er iets aan de hand. Misschien is diegene het vergeten. Misschien vond diegene de afspraak niet belangrijk. Misschien dacht diegene er gewoon niet over na. Om mijn hoofd gerust te stellen.
Maar dan komt er altijd wel weer een andere gedachte: ja, maar je kunt toch gewoon iets laten weten? Zo vermoeiend...
Eind goed, dwang niet goed
Van al mijn andere diagnoses heb ik nog nuttige dingen kunnen leren. En ook al mijn diagnoses hebben nog enige positieve kanten die ik heel goed kan inzien. Maar een dwangstoornis (of een dwangstoornis onder voorbehoud) heeft eigenlijk niets positiefs. Daar kan je helemaal niks mee. Het is alleen maar zwaar irritant en hoogst frustrerend. Oh ja, en het neemt ontiegelijk veel tijd en ruimte in beslag. Zowel in de praktijk als in je hoofd.
Spoiler: het houdt nog niet op
Omdat ik (geheel ondwangmatig...) graag alles en volledig wil vertellen, vertel ik meer over mijn dwang in volgende blogs. In deze blogs noem ik voorbeelden die veel invloed hebben op mijn dagelijkse leven. Maar daarnaast zijn er ook vele kleinere voorbeelden, waar mijn brein ook weer lekker moeilijk over kan doen. Lees ze in deze blog: Dwang, drang en nóg meer gedoe
Je hebt kunnen lezen over mijn oververantwoordelijkheids gevoel en de dwanggedachten daarbij. In de blog Mijn eerste opname: een crisis opname kun je hier ook een duidelijk voorbeeld van lezen en hoe ik op dat moment compleet doordraaide.
Vóór die crisisopname, had ik op een gegeven moment een héle dag, waarbij ik totaal overgenomen was door de dwang. Een dag waarop het leek dat ik geen adempauze kreeg. Deze dag was achteraf een enorme confrontatie, maar wél een heel duidelijk voorbeeld van een dag vol dwang. En, geloof het of niet, ik voelde me gedwongen om het allemaal op te schrijven. Ik heb dit toen aan mijn omgeving en behandelaren laten lezen, omdat ik het altijd al moeilijk vond om uit te leggen hoe dwang eruit kon zien.
Een dag vol dwang lezen? Klik hier:Een gemiddelde dag met een dwangstoornis
Zo. Klaar. Nu écht tijd om het los te laten. Als mijn brein het daar tenminste mee eens is.
Fun fact: Ik heb deze blog inmiddels zo'n 386 keer nagelezen, aangepast, weer na gelezen, weer opnieuw... Dit is nu de laatste zin die ik typ en ik verbied mezelf om hem wéér helemaal opnieuw te lezen. Al staat de onrust inmiddels op Standje Maximaal en vind mijn brein dit een uitstekend moment voor nog één allerlaatste controle.
NEE. KLAAR NU. Hier eindigt mijn verhaal. Alleen mijn controledrang nog niet helemaal...
Mijn brein: "Maar weet je het écht zeker?" Hij is inmiddels een formele bezwaarprocedure gestart.
Wil je reageren, een vraag stellen of is er iets anders wat je kwijt wilt?
Laat een bericht achter!