1. Mijn eetstoornis(sen)
Al van jongs af aan ben ik bekend met verschillende eetstoornissen. De ene eetstoornis ging over in de andere eetstoornis en zo wisselde ze elkaar af. De meest bekende, anorexia, boulimia en binge eating disorder, ik kan mezelf de gelukkige noemen, want met alle 3 heb ik veel ervaring. Maar ook orthorexia, een nog minder bekende eetstoornis, is lange tijd mijn beste vriendin geweest. Soms leek de eetstoornis minder aanwezig, dan was het wat meer op de achtergrond. Maar in sommige periode leek de eetstoornis mijn hele leven in beslag nemen.
Ik leef al zo´n 20 jaar met een eetstoornis. Best gek, ik leef al langer mét dan zonder. Ik kan me niet eens herinneren hoe het is zonder. Ik kan dus eigenlijk ook wel zeggen dat het inmiddels onderdeel is van mijn identiteit. Ik ben er mee opgegroeid en ontwikkeld. Ik weet niet beter.
LES, dat is hoe het nu genoemd wordt. Dit staat voor Longterm Eating Disorder en deze diagnose krijg je wanneer je eetstoornis al langer dan 7 jaar duurt, en je minimaal 1 specialistische behandeling hebt gevolgd, zonder volledig herstel.
Terugkijkend naar mijn jeugd was de eetstoornis altijd al een groot onderdeel van mijn leven. Maar het gekke is, ik had er geen idee van dat ik een eetstoornis had. Mijn gedrag en gedachten waren voor mij zo 'normaal'. Ik zag het als hobby, passie, interesse en iets waar ik goed in was. Ik had niet door dat ik eigenlijk gewoon zwaar geobsedeerd was, het in mijn hoofd nergens anders meer over ging en dat mijn leven beheerst werd door de eetstoornis.
Maar nu, achteraf gezien, vertoonde ik alleen nog maar gedrag dat kenmerkend is voor een ernstige eetstoornis en had ik alleen nog maar ongezonde gedachten, die ik met de jaren ontwikkeld had en dus voor mij waarheid waren. Omdat merendeel van mijn leven in het teken stond van de eetstoornis, heb ik veel dingen gemist die anderen van mijn leeftijd wel deden. Niet omdat ik zelf niet wilde, maar omdat ik ziek was in mijn hoofd.
Opgegroeid met een eetstoornis
Mijn eetgestoorde gedrag begon al toen ik een jaar of 8 was. Veel eten, lekker eten, emotie-eten, eetbuien, stiekem eten... Ik was een redelijk stevig kind, maar mijn eetgedrag viel niet op. Ook hadden wij een behoorlijk bewogen leven en door een complexe thuissituatie bleef mijn eetgedrag onopgemerkt. Eind basisschool begon ik te merken dat ik er anders uitzag dan andere meisjes. Als ik mezelf vergeleek met mijn klasgenoten was ik altijd de 'dikste'.
Toen ik een jaar of 13 was kwam ik op het briljante idee om af te vallen. Zelf, zonder enige kennis en op misschien wel de meest kwetsbare leeftijd. Ik ging steeds minder eten en wat ik at was mager of light. Ik loog over dat ik gegeten had en elke minuut van de dag probeerde ik op de meeste gekke manieren calorieën te verbranden. Zelfs's nachts. Ik sliep met mijn benen uit bed (hierdoor scheen je ook calorieën te verbranden). Tijdens de les op school moest ik wel 5 keer plassen en liep dan even een extra keer de trappen op en neer. En nog veel meer van dat soort gekkigheid. De eetstoornis, of eigenlijk toen misschien alleen nog maar een 'eetprobleem', waarvan ik toen nog geen idee had van dat het een probleem was, verschoof zich dus. Ik was nog steeds zwaar geobsedeerd met eten bezig of beter gezegd, met niet-eten. Ik zat inmiddels op de middelbare school en Anorexia probeerde mijn leven binnen te sluipen, maar ze was net te laat.
"Toen ik een jaar of 13 was kwam ik op het briljante idee om af te vallen."
Boulimia (ongediagnosticeerd)
Ik viel zichtbaar af, maar het afvallen door zo min mogelijk te eten hield ik niet lang vol. (Nee, héhé... Een bakje magere yoghurt, 2 droge crackers en een appel, daar kan een muis nog niet eens op teren). Ik begon dus weer steeds meer te eten en de lekkere dingen thuis die ik niet kon weerstaan, vlogen om mijn oren. Ook mijn lijst met 'verboden producten' werd steeds verleidelijker en ik had weer eetbuien. Gevalletje roze olifant. Je mag niet aan een roze olifant denken, dus waar denk je aan? Juist. Alles wat je niet mag is des te aantrekkelijker. De eetbuien werden gevolgd door periodes niet eten of alleen uiterst gezond. Boulimia was geboren!
Ik kwam erachter dat ik gewoon kon eten wat ik wilde, als ik het maar compenseerde. De eerste keer dat ik dit deed weet ik nog héél goed! Zonder überhaupt te weten dat dit compenseren heette. Ik zou ook echt niet weten hoe ik hier toen op kwam om het te doen. Ik kan me niet herinneren dat ik het van andere meiden had gehoord of van tv o.i.d. Ik deed het gewoon ineens. Niet wetende dat het zo uit de hand zou gaan lopen... Op een gegeven moment compenseerde ik op alle mogelijke manieren, maar ondanks dat kwam ik toch weer aan. Ik probeerde de meest spectaculaire diëten die ik kon vinden, maar ik hield het nooit lang vol. (Gek he? Citroensap dieet, komkommer dieet, appel dieet...)
Ik dacht goed bezig te zijn..
In het eerste jaar van mijn opleiding bereikte ik mijn hoogste gewicht ooit en ik voelde me vreselijk. Ik sportte veel, ik at gezond, maar had achteraf gezien 0 kennis... Noten waren gezond, toch? Dus ik at een zak noten. Beter dan chips, dacht ik. Niet wetende dat ik hiermee de hoeveelheid calorieën van ongeveer een taart in een keer op at. Vis, ei en avocado waren gezond, dus ik zette de meeste gezonde salades in elkaar. Maar wél stuk voor stuk enorme caloriebommen. Hoe goed ik ook dacht bezig te zijn en hoe groot mijn passie voor gezonde voeding inmiddels was geworden, mijn gewicht veranderde niet. (Ook niet gek als je kijkt hoeveel calorieën ik at aan gezonde producten). Ik was te zwaar voor mijn lengte en ik was mega onzeker.
Vandaag begin ik écht een nieuwe levensstijl!
Tot het moment dat ik hele voedingsgroepen ging schrappen en me aan mijn eigen bedachte eetregels hield. Ik las ergens over een koolhydraat-arme levensstijl en het ketodieet. Géén écht dieet, maar echt iets voor de rest van je leven. Geen suikers, een maximaal aantal koolhydraten en veel eiwitten. Dat was iets voor mij! Hier begon mijn eerste échte obsessie.
"Noten waren gezond, toch? Dus ik at een zak noten. Beter dan chips, dacht ik.
Niet wetende dat ik hiermee de hoeveelheid calorieën van ongeveer een taart in een keer op at."
De Keto-kater
Tot in de puntjes had ik berekend welke verhouding aan macro's ik nodig had om af te vallen. Weinig koolhydraten (lees: maximaal 5 gram per dag) en véél vetten en eiwitten. Vet werd mijn nieuwe brandstof (leerde ik) en binnen een paar dagen had ik de keto-griep. (Griepachtige klachten die je kunt krijgen wanneer je lichaam moet omschakelen van suiker- naar vetverbranding). Dit duurde ongeveer 1,5 week, maar ik was té benieuwd wat er zou gebeuren als ik doorzette, plus ik was in de eerste week al 1 kg kwijt! De hoofdpijn en vermoeidheid (of zoals ik het noemde de 'keto-kater') verdwenen gelukkig, maar ik begon enorm uit mijn mond te meuren... Wel merkte ik dat hoe langer ik op deze nieuwe manier at, mijn eetlust ook minder werd. Logisch ook wel, want ik at een shitload aan vetten en die vullen als een achterlijke. Ik at veel vette vis, noten, (dit keer wél afgewogen) avocado én, mijn échte quilty pleasure toen: soms wel een halve liter ongezoete slagroom per dag, die ik zo stijf opklopte dat het zelfs in de kom bleef als ik hem ondersteboven hield. Een lepel cacaopoeder er doorheen en ik had mijn eigen chocolademousse! Gezond? Nee, baggervet natuurlijk. Soms werd ik er zelfs misselijk van. Maar dit was nu mijn brandstof. En het werkte! Ik kwam in ketose. Ik viel in korte tijd kilo's af. (Niet wetende dat dit in eerste instantie alleen nog maar vocht was). Dit leek ik vol te houden, ik had energie en ik begon er zelfs plezier in te krijgen. Ik kon wél veel eten, maar miste (achteraf gezien) behoorlijk veel voedingsstoffen. Ik at makkelijk een kilo groente per dag, dus aan vitamines geen gebrek. Dacht ik.
Het zusje van Anorexia: Orthorexia
Ik woonde nog thuis, maar ik at niet meer mee. Ik kookte zelf, besteedde uren aan het zoeken naar recepten die ik zo aanpaste dat ze binnen mijn macro's paste, ik bakte mijn eigen keto-brood en keto-pizza's (of in ieder geval iets wat erop moest lijken). Ik fabriceerde het ene na het andere koolhydraatarme baksel, de blender draaide overuren, ik bedacht mijn eigen healthy smoothies en ik nam de koelkast in beslag met mijn kilo's verse groente. Ook boekte ik zichtbaar resultaat in de sportschool waar ik steeds vaker te vinden was. Ik at bergen aan (magere) eiwitten en ik kreeg zichtbare spieren. De eetbuien waren verdwenen en ik had zelfs totaal geen drang meer suiker- of koolhydraatrijke producten. De kroeg in het weekend ruilde ik in voor de sportschool en mijn passie voor sporten groeide.
Ik leerde steeds meer over écht gezonde voeding. Ik had discipline en de motivatie kwam uit mijn oren. Welkom, orthorexia!
"De kroeg in het weekend ruilde ik in voor de sportschool en mijn passie voor sporten groeide."
Ik was verslaafd...
Ik was goed bezig vond ik en ik maakte er zelfs een sport van om elke dag precies binnen mijn macro's te eten. Er werd niet van afgeweken en als ik net een gram broccoli teveel had afgesneden, bewaarde ik dat ene stronkje voor de volgende dag of gooide ik het weg. Ik had álles onder controle en ik was trots, sterk en gedisciplineerd! Maar ik was nog nooit zó intens bang geweest voor alles wat ik had bestempeld als ongezond...
Verjaardagen en feestje ging ik niet meer heen, want daar was eten. Ik wilde niet meer met mijn moeder mee eten, want dan wist ik niet wat er in zat. Zelfs als ik tijdens het koken ernaast bleef staan, was ik het niet eens met wat ze er allemaal ingooide of de manier van koken. Van spontane ideeën raakte ik in paniek en als ik meegevraagd werd naar een restaurant had ik mijn antwoord al klaar. Ook geen discussie over mogelijk.
Inmiddels waren koolhydraten en suikers mijn grootste vijand geworden en beschouwde ik het als puur vergif. Ik was zwaar verslaafd aan gezond eten, bewegen en elke gram en elke calorie bijhouden. Situaties waar ik zelf geen controle over het eten had, vermeed ik. Ik spijbelde van school om te kunnen sporten en ik nam een paar keer per dag de hele keuken in beslag om de meest fancy maaltijden in elkaar te zetten en te meal preppen. Ja, het is echt een fulltime job hoor, een eetstoornis. Elke minuut van de dag was ik ermee bezig. Mijn dag bestond uit tellen, berekenen, producten vergelijken en voedingswaarde bestuderen. En dat ook nog allemaal náást de enorme bewegingsdrang. 15.000 stappen per dag, ook weer geen discussie over mogelijk. 2 uur per dag sporten en 3 keer in de week hardlopen. Oh ja, naast dit alles vond ik het ook nodig om 2 baantjes te hebben. Hoe ik het volhield? Geen idee. Noem het een eetstoornis.
Boodschappen doen was een dagtaak
Ik moest verschillende winkels af, omdat ik mijn vaste producten van een bepaalde supermarkt moest hebben. Magere kwark van de Jumbo? Noway! Die van de AH bevat minder calorieën per 100 gram. Komkommers van de AH? Echt niet! Die van de Lidl zijn veel groter en ook nog eens goedkoper. Ik kan met trots zeggen dat ik zo goed als van élk (voor mij belangrijk) product in de supermarkt, kan vertellen wat er precies inzit en hoeveel calorieën het bevat. Hoe dat komt? Omdat ik gerust 3 uur doorbracht in de supermarkt. Élk product moest omgedraaid worden en alleen degene met de (voor mij) beste voedingswaarden én ingrediënten, als ze al een ingrediëntenlijst hadden, ging mee naar huis.De periode dat ik alleen nog maar producten at zónder ingrediëntenlijst (want hoe korter de lijst, hoe minder bewerkt en hoe minder 'troep' erin zit. En dus 'gezonder'.) bespaarde me achteraf gezien wel veel tijd. (Verse groente, vers fruit, verse kip en vis, noten ect.)
Conclusie: best leerzaam dus, zo'n eetstoornis.