Uiteten met een eetstoornis
De meeste mensen vinden het leuk om uit eten te gaan. Een avondje gezelligheid met vrienden of familie. Lekker eten, wijntjes. Los genietos! Je kan er al weken naar uitkijken. Geen angst, geen zorgen, geen paniek en stress. Helemaal heerlijk! Maar als je een eetstoornis hebt kan het nét even iets anders gaan... Want denk maar niet dat je eetstoornis alleen thuis blijft.
Geheel zorgeloos uiteten
Vooraf ben je bezig met wat je aan gaat trekken. Je wilt er natuurlijk mooi uitzien, maar het moet ook wel comfortabel zitten. Want als je gaat eten zet je buik misschien wat uit en dan is een strakke jeans niet heel lekker. Ook een witte blouse is niet heel praktisch, want je kan soms nog wel eens knoeien. Voor de rest is alles prima. Dus duurt het niet lang voor je klaar bent.
Je gaat naar een restaurant waar je nog nooit geweest bent. Leuk! Je bent benieuwd wat ze allemaal hebben. Je bent geen moeilijke eter en als het tegenvalt; ach ja, weet je dat ook weer. Volgende keer beter. Als het maar gezellig was.
Wanneer je tóch een beetje oplet
Wanneer je een beetje op je gewicht of gezondheid wilt letten, kun je ook gewoon prima een keer uiteten. Kies je niet voor het meest gezonde gerecht van de kaart? No problem! They call it balance. Morgen eet je gewoon weer normaal. Niets aan het handje.
Voordat je wegging heb je wel even de menukaart opgezocht om te kijken of er iets bij stond wat je lekker leek. Genoeg keuze, dus moet goedkomen! Je hebt er zin in en maakt je geen zorgen. Tijdens het eten geniet je en heb je het gezellig met iedereen. Je weet dat wat je gegeten hebt nou niet echt heel gezond was, maar het was wél lekker!
Beiden kijken terug op een geslaagde avond vol mooie herinneringen!
Klinkt fantastisch, toch? Geen zorgen, geen stress. Gewoon ultiem genieten en bezig zijn met alles behalve dat je héél misschien, maar geheel onwaarschijnlijk de dag erna 0,5 kilo bent aangekomen. Waar je niet eens over nadenkt, want waarom zou je na zo'n leuke avond op de weegschaal gaan staan? Wat boeit het? De dag erna is het er tóch weer af. Al dat extra zout dat ze in restaurants altijd gebruiken houdt vocht vast en je hele diner zit ook nog gewoon in je buik. Ooit gehoord van darminhoud?
No worries, no stress!
En dan gaan we nu uiteten met mij en mijn eetstoornis...
De 'voorpret' met een eetstoornis
Uren (of misschien wel dagen) van te voren kan ik al bezig zijn met wat ik aan moet trekken. Een jeans is sowieso not done, want die voel ik in mijn buik en ik heb al buikpijn. Een jurk? Als hij maar niet te erg aansluit, anders zie je elk vetje. En al helemaal als je zit. Die witte blouse is mooi en wijd, maar ik kan nooit normaal eten, dus dat gaat sowieso fout.
Ik kan het niet maken om in een joggingbroek en trui te komen, hè? Of zou een vuilniszak misstaan? Die kleed tenminste wel af… (Én ik kan knoeien zoveel ik wil!)
Goed, hoe heette dat restaurant ook alweer? Zou de menukaart online te vinden zijn? Als ik niet weet wat ze hebben ga ik niet hoor. Gelukkig, gevonden! Friet, friet, friet, hamburgers, spareribs, scnhitzel… Oke, dat wordt dus allemaal niets. Ah kijk, visgerechten. Zalm, dat is zo lekker! Maar weet je hoeveel calorieën er in zalm zitten… Oh, ik zie ook kipgerechten. Maar dat zal allemaal wel kipdijfilet zijn en dat is veel vetter dan normale kipfilet. Pfff... Ze hebben ook salades. Maar die bestaan nooit alleen maar uit groente. Vaak zijn dit maaltijdsalades en zit er een zetmeelproduct als aardappel, couscous of brood bij. En natuurlijk hét ingrediënt waar de salade zijn naam aan te danken heeft, zoals geitenkaas of tonijn. Té veel ingrediënten om over na te denken… Misschien is alleen een voorgerecht óók oké. Als ze daar tenminste wél 'normale' keuzes in hebben.
Het liefst zou ik gewoon mijn eigen keurig afgewogen en berekende bak eten meenemen, maar dan word ik ook weer zo raar aangekeken. Weet je wat, het liefst ga ik gewoon niet mee. Kan ik me nog ergens afmelden?
En dan heb ik het hier alleen maar over geplande etentjes. Spontaan uiteten? Dan is de spanning misschien nog wel dubbel zo hoog, want daar was ik niet op voorbereid. Plus, ik kon niet vooraf de menukaart bekijken, ik kon niet uitgebreid vergaderen met mijn eetstoornis wat ik kon eten én ik moet ook nog ter plekke een keuze maken... Gegarandeerd ERROR.
Uiteten dus, maar de eetstoornis schuift ook aan
En dan moet de hele avond nog beginnen. Heel gezellig, uiteten. Maar de eetstoornis gaat ook gezellig mee. En reken maar dat hij even éxtra goed zal opletten en éxtra van zich zal laten horen.
Iets te drinken bestellen? Ja, uuhm… Cola zero graag! Nee wacht, stel dat ze perongeluk gewone cola inschenken in plaats van zero. Dat zie je niet en noway dat ik gewone cola ga drinken. Doe maar thee. Zou je er een koekje bij krijgen of chocola? Als het een koekje is vind ik het niet zo erg, die laat ik prima liggen, maar chocola blijft me aanstaren… Pffff uuhm, doe maar water!
"Heel gezellig, uiteten. Maar de eetstoornis gaat ook gezellig mee."
Het leed dat de menukaart heet
Vóórdat je uberhaupt het restaurant binnenstapt, was je al gekweld door de online menukaart. Maar het was er niet makkelijker op geworden. Met een eetstoornis is élk gerecht op de kaart eng.
Als laatste van het gezelschap, omdat ik eerst wil horen wat de rest neemt, geef ik mijn keuze door. Het gerecht met vis, friet en groente. Dat klinkt het meest veilig en er zou het minste 'fout' aan kunnen gaan. Wel vraag ik of ik extra groente erbij mag in plaats van de friet. In de hoop dat de groente gekookt of gestoomd is en niet gebakken in olie. En dan nog die vis… Als die ook maar niet druipt van het vet… Zou het gek zijn als ik hem uit zou wringen? Of heb ik genoeg servetten om hem droog te deppen? Ik hoop dat ze hem in de oven stomen of grillen. En stond er nou roomsaus bij op de kaart? Shit, vergeten te vragen. Waar is de ober?
Óók die salade, in het rijtje van de 'bijgerechten', die uit een blaadje sla en een tomaat bestaat, waar bij je vooraf vraagt of de dressing apart mag, zorgt ervoor dat de spanning onmenselijk hoog stijgt.
Conclusie: eigenlijk is niets wat ik kies goed. En wat nóg erger zou zijn, is dat het niet lekker genoeg is. Of dat wat de rest heeft gekozen er beter uitziet dan wat ik heb. De angst om spijt te hebben van mijn keuze, die verdraag ik niet.
Het is zó zonde...
Ik zou willen dat ik mijn eetstoornis thuis kon laten als ik uiteten ging. Maar is dat even jammer, want óók tijdens een avond die onbezorgd zou moeten zijn, blijft mijn eetstoornis in mijn nek hijgen en lastig vallen met ongevraagde gedachten en regels.
Het gezelschap waarmee je bent, de gelegenheid, de sfeer, het gelach en alle liefde die je voelt voor deze mensen, is toch véél belangrijker dan die paar calorieën extra die je binnen hebt gekregen, omdat je zin had in een bord friet en een schandalig grote burger, in plaats van een blaadje sla met een garnaal, wat nog niet eens door kon als voorgerecht?
Je kan je toch veel beter focussen op het gesprek met die vriend die je al zolang niet hebt gezien, in plaats van continue je hersenen te blijven breken over de vraag of de groenten wel écht gestoomd is in plaats van gebakken in olie?
En het hebben over de dingen die er écht toe doen in het leven, verdienen toch veel meer aandacht dan de levensvraag: wat zou gezonder zijn, de bananensplit of de Dame Blanche?
Je gaat je tijdens de koffie toch ook niet druk lopen maken over hoeveel calorieën je zou kunnen besparen als je het koekje laat liggen, terwijl er net verteld wordt dat je oom ernstig ziek is?
Het is zó zonde... Je wéét het allemaal dondersgoed. Maar je kan het niet. Je hebt een eetstoornis.
Niet de herinneringen die je had willen hebben
Misschien heb je tussen alle gedachten door nog een beetje mee kunnen krijgen van alle gesprekken en de mensen waarmee je was. De gesprekken zal je alleen niet meer herinneren. Wat je wél voor altijd zal onthouden is wat je gegeten hebt. Hoe het eruit zag, hoe het smaakte, welke gevoelens er allemaal bij kwamen kijken, hoe je je achteraf voelde en welke schade het aangerichte op de weegschaal. Over een paar maanden heb je het niet over 'dat etentje waar iedereen helemaal stuk ging om de neongele trui van Kees', maar over 'dat restaurant waar je een bord eten kreeg met de hoeveelheid voor een heel leger. Waar je groenten moest eten doordrenkt in olie en waar de vis lag te zwemmen in de saus.'
De calorieën, het vet, de angst, de gedachten die je gek maakte, de hoeveelheid eten, geen controle hebben, dat is wat je allemaal bijblijft... De rest was bijzaak.
Als anorect vs. boulimia patiënt uiteten
Aan tafel met An
Alles wat je tot nu toe hebt gelezen ging voornamelijk over mijn anorectische kant. Ik was doodsbang voor alles wat ook maar eetbaar is. Ik wilde het liefst álles vermijden, want ik wilde hoe dan ook de controle houden. Ook mijn hoofd maakte me gek met alle eetgestoorde gedachten. Een avond uiteten begon voor mij al vaak ruim van tevoren. Ik was de dagen ervoor en erna bezig met het compenseren van het eten en ik zorgde voor extra veel beweging. Op de avond zelf en tijdens het eten probeerde ik zo normaal mogelijk mee te doen. Ook al was het vaak genoeg zichtbaar dat ik het moeilijk had en wisten de meesten er ook wel van, niemand wist hoe erg de oorlog was die zich in mijn hoofd afspeelde.
"Ik wilde het liefst álles vermijden, want ik wilde hoe dan ook de controle houden."
Aan tafel met Mia
In de jaren dat ik boulimia had, behoorde restaurants óók zeker niet tot mijn favoriete plekken. Ik was bang voor eten, bang om aan te komen, bang voor het intense schuldgevoel én om door te slaan wanneer ik at. In die tijd kwam er alleen nóg meer boven op. Namelijk: de eetbuien.
Als ik uit eten ging, ging zoals altijd de eetstoornis ook gezellig mee. Uiteraard had ik van te voren al lang de kaart bestudeerd en bedacht wat ik ging eten. Als we 's avonds uiteten gingen compenseerde ik de rest van de dag en 'spaarde ik mijn calorieën op.' Het eten in het restaurant op de avond zelf voelde misschien wat minder zwaar dan toen ik anorexia had, maar de schuldgevoelens achteraf en de compensatiedrang was des te sterker. Een normaal restaurant met een menukaart was al lastig, want er stonden zóveel keuzes op de kaart. Ik wilde álles. Of ik wilde niets. Laat staan hoe overweldigend een all-you-can-eat -restaurant was.
All you can eat of all you can handle?
Dit is natuurlijk een inmens foodwalhalla voor iemand met een eetstoornis. Tenminste, voor boulimia en binge eating disorder. Voor anorexia is het een ware hell... Of eigenlijk, is het sowieso een hell. Voor iedere eetstoornis, dan wel niet eetprobleem. (Don't judge me, mijn mening.)
Wanneer ik naar een all-you-can-eat-restaurant ging, stapte ik regelrecht de hell binnen, zowel met An als met Mia. Met An was ik doodsbang voor dat hele buffet en bleef ik er het liefst ver vandaan. Het was véél te overweldigend en ik voelde alleen maar haat naar deze hele vreetschuur. Met Mia begon ik vaak 'goed', want ik had een plan. Dan had ik met mezelf afgesproken wát ik ging eten. Als ik me aan mijn (veel te strenge) regels hield kon er niets mis gaan. Ik begon met groente. Héél veel groente. Want dat vulde en dan had ik minder kans om door te slaan. Dacht ik. Maar vaak tijdens het eten liep de spanning zo hoog op en begon de boulimia te pushen: "Meer, meer, meer...". Halverwege mijn 'goede voornemens' ging het dan toch vaak fout. Ik was zó streng voor mezelf en wilde zó graag de controle houden. Maar dat is onmenselijk, want eens barst de bom. Dan gaf ik het maar op. Alsof er een soort knop omging. Ik had nu tóch al gefaald... Ik wilde alles proeven, ik wilde alles eten. Want nu kon het en hierna mocht het nooit meer! Dus nu moest ik het er van nemen. Zelfs thuis kon het dan nog doorgaan... Want ja, het was nu tóch al verpest en nu werd ik toch al 'dik'.
"Wanneer ik naar een all-you-can-eat-restaurant ging, stapte ik regelrecht
de hell binnen."
Boulimia kende meerdere restaurant-scenario's. Zo kon ik ook mezelf vooraf al toestaan om helemaal los te gaan. Als een soort van beloning. Dan 'mocht' ik álles eten wat ik wilde, omdat ik me al die tijd ervoor zo goed aan mijn regels had gehouden en ik wist dat ik na deze avond óók weer streng zou zijn. Maar als ik zeg 'losgaan', ging ik ook écht helemaal los en was een rem ver te zoeken. Want NU mocht ik alles eten. Álles wat me normaal gesproken verboden is. Dus nu MOEST ik ook alles eten. Het was nu of nooit. Een heel all-you-can-eatbuffet past natuurlijk nooit in je maag. Maar dat maakte me niet uit. Ik moest en zou alles eten wat ik wilde. Het begin kon ik er nog van genieten. Het kon voelen alsof ik me helemaal kon ontladen. Maar het duurde niet lang voordat het niet meer lekker was en ik niet meer at omdat ik er zin in had, maar omdat het MOEST. NU. Mia liet me soms zó ver gaan dat ik mezelf letterlijk ziek at. Kotsmisselijk als ik was kon ik soms bijna niet meer rechtop staan van de buikpijn en kreeg ik soms bijna geen lucht meer. Leuk joh... Uiteten.
An en Mia, ik haat jullie!
Weet je wat gek is? Alles wat ik geschreven heb, is vanuit mijn eigen ervaring. Het zijn echt mijn eigen gedachten. Terwijl ik dit allemaal zit terug te lezen, bedenk ik me: eigenlijk valt het toch best wel mee, al die gedachten? Maar ik kan me voorstellen, dat iemand zonder eetstoornis zou denken: what? Maar voor mij is het zó normaal. Ik kan me niet inbeelden dat al die gedachten en angst er niet zijn.
Sterker nog, voor míj valt het allemaal mee, wat ik allemaal beschreven heb. Er zijn genoeg situaties geweest waarbij de spanning tijdens het eten zo hoog opliep, dat ik het niet meer trok en weg ben gelopen. Ik kan me geen restaurant herinneren waar ik ooit niet-eetgestoord heb kunnen eten. In hoeveel restaurants ik wel niet in paniek ben geraakt of in huilen uit ben gebarsten... Pfoe, in hoeveel niet?
Uiteten gaan met een eetstoornis is pittig. De eetstoornis vormt een zwarte rand om alles wat leuk hoort te zijn. Ik weet zeker dat ik niet alleen voor mijzelf spreek, maar dat veel anderen met een eetstoornis dit zullen herkennen. We willen zó graag. We willen zo graag gewoon doen. Meedoen met de rest. Genieten en zorgeloos kunnen eten.
Dan heb ik het nog niet eens gehad over de jaloezie die wij voelen naar iedereen die wél gewoon kan genieten van een bord vol eten, waar diegene zélf voor gekozen heeft. Gewoon, omdat ie daar toevallig zin in had. Niet omdat het het 'gezondste' zou zijn of de minste calorieën zou hebben. En ná het eten, gaat diegene gewoon weer lekker verder met zijn leven. Zonder zijn dessert nog 47 keer mentaal te herkauwen, omdat hij dat tóch genomen had... Zonder bang te zijn voor de gevolgen en wat ie allemaal wel niet verkeerd heeft gedaan.... En al helemaal zonder zich af te vragen hoe hij al deze schade weer recht gaat zetten.
Het is zó vermoeiend. En vooral zó belachelijk oneerlijk...
Mijn eetstoornisverhaal vanaf het begin:
Wil je reageren, een vraag stellen of is er iets anders wat je kwijt wilt?
Laat een bericht achter!