De kenmerken van mijn BPS

Impulsiviteit:

Impulsiviteit komt zowel bij BPS als bij ADHD voor (kenmerken van verschillende diagnoses kunnen elkaar overlappen). Het verschil is alleen dat impulsiviteit bij ADHD voort komt uit het hebben van geen rem, het verwerken van prikkels (eerst doen, dan denken), verveling of de behoefte aan snelle dopamine (quickfix).

Bij BPS is impulsiviteit een reactie op emotionele pijn, angst voor verlating of extreme stress. Het uit zich na een heftige emotie in gedrag zonder na te denken over de gevolgen. Het is een snelle manier om van de spanning af te komen, maar kan heel erg schadelijk, gevaarlijk of risicovol zijn.

Mijn impulsiviteit uit zich gelukkig niet in gevaarlijke situaties. Althans, een eetstoornis, oftewel, extreem lijnen of het hebben van eetbuien, vallen wel onder impulsief gedrag en zijn ook gevaarlijk (voor je lichaam).

Iedereen koopt wel eens iets om zich beter te voelen. Dat hoeft ook niet per se een probleem te zijn. Ik heb jarenlang ontzettend veel kleding, schoenen en make-up gekocht. Sommige dingen hebben jarenlang, met het prijskaartje er nog aan, in de kast gehangen. Doodzone! Op dát moment moest ik het hebben, dus kocht ik het. Pure quickfix, want achteraf had ik spijt, voelde ik me schuldig en dacht ik: was dat nou echt nodig? Geld smijten dus, lekker impulsief… Vooral om nare gevoelens weg te stoppen.

Ik ben nooit verslaafd geweest aan alcohol, maar in de weekenden kon ik toch behoorlijk wat mixjes achterover gieten. Expres, om dronken te worden. Om alles van het 'normale' leven te vergeten.

Chronisch gevoel van leegte:

Dit gevoel is moeilijk te omschrijven als je het zelf nooit ervaren hebt. Wel heeft het wat weg van identiteitsproblemen, zoals ik hierboven vertelde. Doordat mijn eetstoornis altijd al een deel van mijn identiteit is geweest, was er maar weinig ruimte voor de echte ik. Soms vind ik het moeilijk om te bedenken wie ik écht ben, wat ik écht leuk vind of wat ik waard ben zodra ik alleen ben.

Doordat ik door omstandigheden nooit heb geleerd om met emoties en gevoel om te gaan, vind ik het heel moeilijk om mijn gevoel te omschrijven. Ik omschrijf het dus ook vaak als 'leeg', verdoofd, afgevlakt. Dit komt ook, omdat ik van jongs af aan mijn emoties en gevoel al wegduwde. Ik liet het niet toe, omdat ik niet wist wat ik ermee moest. Door alleen maar met andere dingen, en dan vooral destructief, bezig te zijn, hoefde ik niet stil te staan bij mijn gevoel. er was geen ruimte voor.

Als ik even niets te doen heb (wat ik dus vermijd) word ik heel onrustig. Ik krijg een intens gevoel van leegte die ik zo snel mogelijk moet opvullen. Vroeger vulde ik die leegte letterlijk op met eetbuien of impulsief geld uitgeven. Maar ook nu nog heb ik altijd de drang om 'mijn lege gevoel' op te vullen om het niet te hoeven voelen. Bijvoorbeeld met eetgestoord gedrag of andere dwangmatigheden.

Verschillende ervaringen hebben ervoor gezorgd dat ik het gevoel kreeg dat ik op mijzelf aangewezen was. Ik trok de conclusie dat ik het zelf moest doen en dat niemand me begreep. Ik voelde me altijd ongezien, ongehoord en onbegrepen. Dit zorgde voor een enorm gevoel van eenzaamheid en is soms nog steeds moeilijk om te verdragen.  

Verlatingsangst:

Ik heb gelukkig geen extreme verlatingsangst, zoals vaak voorkomt bij BPS. Ik ben nooit claimend of manipulatief geweest en voor zover ik weet heb ik ook nooit mensen van mij afgestoten gelukkig. Ook iemand testen, smeken, liegen of bedriegen, om te zorgen dat iemand me niet verliet, heb ik nooit gedaan. De verlatingsangst zit hem bij mij meer in de kleinere dingen en uit zich in gevoel. Niet per se in handelen. Daar is ze weer, de 'stille' borderliner.

Neutrale uitspraken of acties van iemand kunnen soms al snel als persoonlijke afwijzing of kritiek voelen. Ook al weet ik rationeel gezien dat dit niet écht zo is. Iemand die ineens kortaf doet, niet of pas heel laat reageert op een bericht, minder initiatief neemt of een bepaalde toon heeft, kunnen me heel onzeker maken en me het gevoel geven dat ik niet goed genoeg ben. Ik kan het gevoel krijgen dat ik iets fouts heb gedaan of dat diegene me in de steek laat. Hierdoor ben ik (onbewust) constant opzoek naar bevestiging. Omdat ik bang ben dat mijn eigen gedachten waarheid zijn/worden.

Bij een vriendschap die verwaterd is, kan ik me jarenlang blijven afvragen waarom we geen contact meer hebben. Of er iets gebeurd is of dat ik iets verkeerd heb gedaan. Ik kan alle gesprekken overdenken en elke situatie in mijn hoofd opnieuw afspelen. Hier kan ik zo onzeker van worden, vooral als ik er maar niet achter kan komen wat de reden is. Terwijl het hartstikke menselijk is en iedereen wel eens een vriendschap heeft gehad die na een paar jaar vervaagde. Zonder echte reden. Op een gegeven moment scheiden je wegen. Gewoon, omdat het leven nou eenmaal zo gaat.  

Dissociatie: onwerkelijk gevoel

Ik kan soms een een heel sterk gevoel van vervreemding hebben. Dat voelt als 'er niet echt zijn'. Een wazig of afwezig gevoel... Het voelt dan alsof mijn gedachten, gevoelens of herinneringen niet echt van mij zijn. De wereld en mensen om me heen kunnen heel vreemd of nep aanvoelen (derealisatie).

Klinkt lekker zweverig allemaal, maar dit is een verdedigingsmechanisme en is vaak een automatische reactie in situaties met veel spanning, stress of angst. Het is een soort noodrem voor emoties. Mijn hele leven draai ik al op stress en ik heb altijd al met veel angst en spanningen te maken gehad. Ik heb vaak situaties meegemaakt waarin ik dissocieerde, zonder te weten wat het eigenlijk was. Ik voelde me gewoon heel weird… Als ik niet zou weten wat dissociatie inhield en ik zou dit alles lezen, zou ik ook denken: huh? Even wat voorbeelden dus om het duidelijker te maken en misschien ook voor sommigen herkenbaar.

Wanneer ik emotioneel zwaar overprikkeld ben, kiest mijn brein voor de oplossing en zet zichzelf gewoon op vliegtuigstand. Verdedigingsmechanisme dus. Even de stekker uit al die overweldigende emoties. Een tijdelijke onderbreking van mijn normale psychische functioneren.

Ik ga regelmatig iets doen en eindig vervolgens met een hele andere bezigheid. Ik ga bijvoorbeeld koffie zetten, maar sta ineens in de badkamer mijn tanden te poetsen. Ik zal hier vast niet de enige in zijn toch? Wat voor velen ook wel herkenbaar is: je loopt naar boven en eenmaal boven heb je geen idee meer wat je hier ging doen. Dissociatie of beginnende dementie?

Mijn hoofd kan soms behoorlijk losgekoppeld zijn van mijn lichaam. Het voelt dan alsof ik er lichamelijk wel ben, maar mentaal ben ik ergens heel ver weg. Alsof ik mezelf en mijn omgeving van een afstandje bekijk. Een voorbeeld hiervan is dat ik soms midden in een gesprek zit en ik me ineens besef dat ik de afgelopen 5 minuten eigenlijk helemaal niet geluisterd heb.

Ook tijdens het trainen, wandelen of fietsen heb ik vaak momenten gehad van dissociatie. Mijn lichaam ging wel, alleen mijn hoofd deed niet mee. Alsof mijn lichaam en hoofd niet meer met elkaar verbonden waren. Dit heeft een paar keer tot extreme situaties geleidt; ik ging door alle pijn heen en negeerde iedere vorm van complete uitputting en alle lichamelijke signalen. Dat mijn lichaam schreeuwde, kwam op die momenten niet binnen. Ik ging gewoon door, zonder me te realiseren wat ik mijn lichaam aandeed en het eigenlijk onverantwoord was. Ik ben een aantal keer zwaar over mijn grenzen gegaan met jarenlange overtraining als gevolg. Niet leuk als sporter, kan ik je vertellen. Achteraf voelt dat allemaal heel vreemd, dan besef ik me pas hoe ver ik ben gegaan. Zelfs nu nog kan ik moeilijk begrijpen waarom ik op die momenten niet eerder ben gestopt. Nu weet ik dat dit ook een manier was van mijn brein om met bepaalde spanningen en emoties om te gaan. Sporten is voor velen een gezonde uitlaatklep. Om even alles te kunnen vergeten. Maar dissociatie is géén bewuste keuze en is niet hetzelfde als 'in een flow zitten' tijdens het sporten.

Als ik nu terug kijk op de afgelopen jaren waren er best wat momenten waarop mijn hoofd besloot even de verbinding te verbreken, terwijl mijn lichaam gewoon vrolijk doorging. Ik heb ervaren dat het ook mogelijk is om op de automatische piloot door het leven te gaan, maar of het helemaal gezond is weet ik niet. Vroeger noemde ik het 'even weg zijn', zonder te weten dat er ook een naam voor was. Nu weet ik dat ik niet zomaar 'afwezig' was, maar dat dit een manier was om mezelf te beschermen en met alles om te gaan.

Ik leer nog steeds. Soms gaat dat met grote stappen, soms met kleine en soms voelt het alsof ik weer helemaal opnieuw begin. Ik begin steeds beter te begrijpen dat ik niet mijn BPS ben. Ik probeer te begrijpen wat er in mijn hoofd en hart gebeurt. Zodat ik daar stap voor stap, steeds beter mee om leer gaan. Hoe ingewikkeld ik mezelf soms ook vind. En hoe moeilijk het soms ook kan zijn om mezelf en mijn soms wat chaotische gebruiksaanwijzing te begrijpen. 

Wees niet bang als je dingen herkent die ik schrijf. Iedereen heeft wel bepaalde kenmerken en zal gevoelens of situaties herkennen. Maar dit betekend niet meteen dat je ook een BPS hebt. Mocht je toch twijfels hebben kun je dit altijd laten onderzoeken.